www.HayrettinKaraman.net: İslâm Hukuku Profesörü Hayrettin Karaman'ın İnternet Sitesi
Siteden rastgele bir sayfa seçer. Hafızadaki önceki sayfaya döner Hafızadaki sonraki sayfaya döner
 


Borsa, Anonim Şirket vb.

a) Borsada hisse senetlerinin alım-satım yoluyla el değiştirmesinde -bu işlem iyi niyetle ve meşru ticaret maksadıyla yapıldığında- şer'i bir mahzur yoktur. Borsa olmadan ve hisse senetleri el değiştirmeden işletmelerin halka açılması, sermayenin tabana yayılması, kâr ve zararda ortaklık esasına göre sermaye toplanması...mümkün olmaz.

b) Anonim şirketi ve diğer kanuni şirketleri, fıkıhta bilinen şirketlerden birine benzeterek veya bu şirketlerin önemli şart ve unsurlarını alıp mezcettikten sonra kanuni şirketlere uygulayarak bu şirketlerin meşruiyetlerini tesbit girişimleri olmuş, bu maksatla birçok kitap ve makale yazılmıştır. Benim yaklaşımım farklıdır. Bana göre fıkıhtaki şirketlerin adını koyan ve rükünlerini, şartlarını, neticelerini tesbit eden ne Kitab'dır, ne de Sünnet. Bu şirketler fıkıhçıların önüne konduğunda bunlar, şer'i delillere bakarak ictihad etmişler ve bahis konusu hükümleri formüle etmişlerdir. Şimdi bizim de karşımıza kanuni şirketler konmuştur. Bunlara Kitab, Sünnet, Şeriatın mekâsıd ve zaruretler gibi delil ve kaynakların ışığında bakılacak, ya oldukları gibi meşruiyetleri tasdik edilecek, yahut da -böyle değilse- sakıncalı kısımlar belirtilip bunlara (ya şirketlere, yahut da sakıncalı kısımlara) alternatif üretilecektir. Genellikle -ilke olarak, bir bütün halinde- kanuni şirketler meşrudur. Bazılarında bulunan -ya ortaklar, sermaye ve hisse senedi sahipleri, yahut da üçüncü şahıslar için- bazı sakıncaları bulunan, kötü kullanıma açık olan hususlar ise düzeltilebilir hususlardır.

c) Ticarete, alım-satıma konu olan birden fazla meta ve ekonomik değerin birden fazla pazar ve borsası vardır. Menkul kıymetler borsası da bunlardan biridir. Gelenekteki mesnedi, alınıp satılması caiz olan şeylerin kolayca el değiştirmesini sağlayan pazarlar, panayırlar, çarşılar olabilir.

d) Borsalarda cereyan eden hileli ve sun'i işlemleri tamamen ortadan kaldırmak belki de mümkün değildir; çünkü bu sonunda bir vicdan ve ahlak meselesidir; her yer ve zamanda vicdan ve ahlak zayıf, hırs ve tamah güçlü insanlarda bulunacaktır. Genel olarak düzenin İslam'a yaklaşması bu gibi fenalıkları asgariye indirecektir. Ayrıca bir takım iktisadi, idari ve hukuki tedbirler de alınabilir. Ancak bu tedbirler piyasaya dengesiz müdahale getirebileceği için ince elenmeli ve sık dokunmalıdır.

e) Malın pazara gelmeden satın alınmasının, stokçuluğun, belli şekillerde simsarlığın, alma niyeti bulunmadan malın fiyatını arttırma veya eksiltmenin yasaklanması, Hz. Peygamber (s.a.)'in, malların fiyatlarını belirleme teklifini reddetmesi ile birlikte düşünülmelidir. Nitekim fıkıhçılar da böyle düşündükleri için yukarıda sayılan yasaklamaları yumuşatmış, birçok istisnalara yer vermişlerdir. Adil paylaşım, ictimai adalet ve kamu yararı ilkeleri ile özel menfaatin teşvik etkisi ve serbest piyasanın iyileştirici rekabete imkân verme özelliği bir arada düşünülmeli, tedbirler buna göre alınmalı, dengeyi bozmamalıdır.

  Şu anda sayfası gösterilen kitap.
Bu Kitapta:
Önceki Başlık
Sonraki Başlık
İçindekiler
Kelime İndeksi
Site Sayfaları
Ana Sayfa
Hakkında
Makaleleri
Kitapları
Soru Konuları
Soru Listesi
Hayrettin Karaman`ın Sohbetleri
Şiirleri
Bütün site içeriğinin genel kelime indeksi.
Sitede Arama
Hayrettin Karaman'ın Siteye Son Eklenen Yazıları
E-posta
Siteyi Link ve Kaynak Gösterimi
m.HayrettinKaraman.net Mobil-Metin Versiyonu Hakkında

Facebook Sayfası:

Bulunduğunuz Sayfayı:


 
Sayfa başına gider Siteden rastgele bir sayfa seçer. Hafızadaki önceki sayfaya döner Hafızadaki sonraki sayfaya döner
   
Bu Kitapta: Önceki Başlık Sonraki Başlık İçindekiler Kelime İndeksi